Hiệp định thương mại tự do: Việt Nam và thế giới

FTA là điều ước theo đó các bên xoá bỏ hoặc cắt giảm thuế nhập khẩu và rào cản khác với hàng hoá đáp ứng quy tắc xuất xứ. Nhiều FTA thế hệ mới còn bao gồm dịch vụ, đầu tư, thương mại điện tử, mua sắm của Chính phủ và phát triển bền vững. Khác với liên minh thuế quan, mỗi thành viên FTA vẫn giữ biểu thuế riêng với nước ngoài khối.

Cơ sở dữ liệu của chúng tôi ghi nhận 16 FTA đang có hiệu lực với Việt Nam, 1 FTA đã ký nhưng chưa có hiệu lực và 2 FTA đang đàm phán (dữ liệu đến tháng 10/2026). Gồm các hiệp định ASEAN (ATIGA và các FTA ASEAN+1), RCEP, CPTPP, EVFTA, UKVFTA và các FTA song phương với Nhật Bản, Hàn Quốc, Chile, Liên minh Kinh tế Á – Âu và Israel.

FTA song phương có hai bên — hai quốc gia, hoặc một khối như EU với một quốc gia. FTA nhiều bên và khu vực như RCEP, CPTPP hay AfCFTA có nhiều thành viên và thường cho phép cộng gộp xuất xứ, tức nguyên liệu từ nhiều thành viên được tính là có xuất xứ.

Hàng hoá phải đáp ứng quy tắc xuất xứ của hiệp định, thường phải vận chuyển trực tiếp hoặc quá cảnh theo điều kiện cho phép, và có chứng từ chứng nhận xuất xứ hợp lệ — C/O do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc chứng từ tự chứng nhận khi hiệp định cho phép. Người nhập khẩu khai báo đề nghị hưởng ưu đãi trên tờ khai hải quan.

Điều này rất phổ biến: ví dụ hàng Việt Nam – Nhật Bản có thể dùng VJEPA, AJCEP, CPTPP hoặc RCEP. Hãy so sánh thuế suất ưu đãi theo mã HS, quy tắc xuất xứ mà hàng hoá thực sự đáp ứng được và chứng từ yêu cầu, rồi chọn hiệp định có lợi nhất.

Trong liên minh thuế quan như EU, Mercosur hay Liên minh Kinh tế Á – Âu, các thành viên áp dụng biểu thuế chung với nước ngoài khối và đàm phán FTA với tư cách một khối. Vì vậy một FTA của EU áp dụng cho cả 27 nước thành viên.