Thanh toán quốc tế
Phương thức giao chứng từ trả tiền (CAD – Cash Against Documents)
CAD (Cash Against Documents) là phương thức người mua ký quỹ hoặc mở tài khoản tín thác tại một ngân hàng, thường ở nước người bán, và ngân hàng trả tiền cho người bán khi người bán xuất trình bộ chứng từ đúng như bản ghi nhớ. Ở nhiều thị trường, thuật ngữ CAD cũng được dùng để chỉ một dạng nhờ thu gần giống D/P.
- Rủi ro người xuất khẩu
- Mức rủi ro 3/5
- Rủi ro người nhập khẩu
- Mức rủi ro 3/5
- Chi phí
- ●●○○○
- Quy tắc áp dụng
- Không có bộ quy tắc ICC riêng cho CAD; quyền và nghĩa vụ dựa trên hợp đồng mua bán và bản ghi nhớ với ngân hàng, và nếu được thực hiện dưới dạng nhờ thu thì có thể dẫn chiếu URC 522.
Quy trình thực hiện
- Hai bên ký hợp đồng quy định thanh toán CAD, ngân hàng giữ tiền và danh mục chứng từ cần xuất trình.
- Người mua (hoặc đại diện) đến ngân hàng được chỉ định, ký bản ghi nhớ (Memorandum) và ký quỹ 100% giá trị hoặc mở tài khoản tín thác.
- Ngân hàng thông báo cho người bán đã nhận tiền ký quỹ và các điều kiện xuất trình.
- Người bán giao hàng và lập bộ chứng từ đúng bản ghi nhớ.
- Người bán xuất trình chứng từ tại ngân hàng giữ tiền ký quỹ trong thời hạn hiệu lực.
- Ngân hàng kiểm tra chứng từ so với bản ghi nhớ, nếu phù hợp thì trả tiền cho người bán từ tài khoản ký quỹ.
- Ngân hàng giao chứng từ cho người mua hoặc gửi tới ngân hàng của người mua để nhận hàng.
Các bên tham gia
- Người mua (Buyer): ký quỹ và lập bản ghi nhớ quy định điều kiện trả tiền.
- Người bán (Seller): giao hàng và xuất trình chứng từ để nhận tiền.
- Ngân hàng giữ tiền ký quỹ (Trust/Escrow bank): thường ở nước người bán, kiểm tra chứng từ và thanh toán theo bản ghi nhớ.
- Đại diện của người mua (nếu có): có thể được ủy quyền nhận chứng từ hoặc kiểm hàng tại nước người bán.
Người xuất khẩu
Ưu điểm
- Biết chắc tiền đã có sẵn trước khi giao hàng.
- Chi phí thấp hơn L/C.
- Nhận tiền nhanh ngay tại nước mình khi chứng từ phù hợp.
Hạn chế
- Không có cam kết thanh toán độc lập của ngân hàng như L/C; quyền lợi phụ thuộc vào nội dung bản ghi nhớ.
- Thời hạn hiệu lực của khoản ký quỹ thường ngắn, giao hàng chậm có thể mất quyền nhận tiền.
Người nhập khẩu
Ưu điểm
- Rẻ hơn L/C, không cần hạn mức tín dụng.
- Kiểm soát được bộ chứng từ cần có trước khi tiền được giải ngân.
Hạn chế
- Bị đọng vốn ngay từ khi ký quỹ.
- Chỉ có bảo vệ ở mức chứng từ, không bảo vệ chất lượng hàng thực tế.
Chi phí
Chi phí CAD thường gồm phí quản lý tài khoản ký quỹ, phí kiểm tra chứng từ và phí chuyển tiền, nhìn chung thấp hơn L/C. Người mua chịu thêm chi phí cơ hội của khoản tiền ký quỹ trong suốt thời gian chờ hàng giao.
Thực tiễn tại Việt Nam
Trong giáo trình và thực tế Việt Nam, CAD thường được mô tả là người mua mở tài khoản tín thác tại ngân hàng ở nước người xuất khẩu, phổ biến trong xuất khẩu gạo, cà phê, nông sản cho thương nhân có văn phòng đại diện tại Việt Nam. Do cách hiểu CAD khác nhau giữa các thị trường, hợp đồng phải mô tả rõ cơ chế: ai giữ tiền, chứng từ gì, xuất trình ở đâu, hạn cuối là ngày nào. Điều khoản "CAD" ghi trống trơn rất dễ dẫn tới tranh chấp hoặc bị hiểu thành D/P.
Câu hỏi thường gặp
CAD và D/P khác nhau như thế nào?
Trong D/P, người bán giao hàng trước và chỉ biết người mua có trả tiền hay không khi chứng từ đến nơi. Trong CAD theo cơ chế ký quỹ, tiền đã nằm ở ngân hàng trước khi giao hàng và được trả khi xuất trình chứng từ phù hợp.
CAD có an toàn bằng L/C không?
Không hoàn toàn. Ngân hàng trong CAD chỉ làm theo bản ghi nhớ và không có cam kết thanh toán độc lập theo UCP 600. Rủi ro phụ thuộc lớn vào nội dung bản ghi nhớ và thời hạn ký quỹ.
Nên quy định gì trong hợp đồng khi chọn CAD?
Nêu tên ngân hàng giữ tiền, số tiền và thời hạn ký quỹ, danh mục chứng từ, nơi xuất trình, hạn cuối xuất trình và cách xử lý khi chứng từ có sai sót.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc ngân hàng cho từng giao dịch.
Cần tư vấn điều kiện giao hàng hoặc chứng từ cho lô hàng cụ thể?
Chuyên gia GLG rà soát hợp đồng, Incoterms và bộ chứng từ trước khi bạn ký với đối tác.