Thanh toán quốc tế
Nhờ thu chấp nhận trả tiền (D/A) trong xuất nhập khẩu
D/A (Documents against Acceptance) là phương thức nhờ thu trong đó ngân hàng giao bộ chứng từ khi người mua ký chấp nhận hối phiếu kỳ hạn, và người mua trả tiền vào ngày đáo hạn. Người mua được nhận hàng và có tín dụng thương mại, còn người bán chỉ còn cam kết trên hối phiếu, gần với rủi ro bán chịu.
- Rủi ro người xuất khẩu
- Mức rủi ro 4/5
- Rủi ro người nhập khẩu
- Mức rủi ro 2/5
- Chi phí
- ●●●○○
- Quy tắc áp dụng
- D/A chịu sự điều chỉnh của URC 522 khi chỉ thị nhờ thu dẫn chiếu; nghĩa vụ trên hối phiếu còn chịu luật về hối phiếu của quốc gia liên quan, như luật các công cụ chuyển nhượng.
Quy trình thực hiện
- Hai bên thỏa thuận D/A và kỳ hạn hối phiếu, ví dụ 60 ngày sau ngày vận đơn hoặc 90 ngày sau ngày nhìn thấy.
- Người bán giao hàng, lập hối phiếu kỳ hạn và bộ chứng từ.
- Người bán nộp chứng từ và chỉ thị nhờ thu D/A tại ngân hàng chuyển chứng từ.
- Ngân hàng chuyển chứng từ gửi tới ngân hàng thu hộ ở nước người mua.
- Ngân hàng thu hộ xuất trình hối phiếu, người mua ký chấp nhận trả tiền vào ngày đáo hạn.
- Ngân hàng giao bộ chứng từ, người mua nhận hàng.
- Ngân hàng thu hộ giữ hối phiếu đã chấp nhận hoặc gửi trả theo chỉ thị, và thông báo ngày đáo hạn.
- Đến hạn, người mua thanh toán; ngân hàng chuyển tiền về cho người bán. Nếu không thanh toán, người bán có thể yêu cầu kháng nghị (protest) hối phiếu theo chỉ thị.
Các bên tham gia
- Người ký phát hối phiếu (Drawer): người xuất khẩu.
- Người bị ký phát (Drawee): người nhập khẩu, ký chấp nhận hối phiếu.
- Ngân hàng chuyển chứng từ (Remitting bank): ngân hàng của người xuất khẩu.
- Ngân hàng thu hộ, xuất trình (Collecting/Presenting bank): ngân hàng ở nước người nhập khẩu.
- Ngân hàng bảo lãnh hối phiếu (Avalising bank), nếu có: ký bảo lãnh aval trên hối phiếu, cam kết trả thay người mua.
Người xuất khẩu
Ưu điểm
- Có hối phiếu đã chấp nhận làm bằng chứng nợ rõ ràng, có thể dùng để khởi kiện hoặc chiết khấu.
- Linh hoạt, giúp cạnh tranh với đối thủ chào điều kiện trả chậm.
- Chi phí thấp hơn L/C trả chậm.
Hạn chế
- Mất quyền kiểm soát hàng ngay khi người mua ký chấp nhận.
- Rủi ro người mua không thanh toán khi đến hạn.
- Khó chiết khấu hối phiếu nếu không có bảo lãnh aval của ngân hàng.
Người nhập khẩu
Ưu điểm
- Nhận hàng trước, có thời gian bán hàng để lấy tiền trả nợ.
- Không cần ký quỹ hay hạn mức L/C.
Hạn chế
- Hối phiếu đã chấp nhận là cam kết pháp lý chặt; chậm trả có thể bị kháng nghị, ảnh hưởng uy tín.
- Giá hàng có thể bao gồm chi phí vốn của người bán.
Chi phí
Ngoài các phí nhờ thu thông thường, có thể phát sinh phí chấp nhận, phí theo dõi đáo hạn, phí kháng nghị nếu người mua không trả và phí aval nếu ngân hàng bảo lãnh hối phiếu. Nếu người bán chiết khấu hối phiếu để có tiền sớm, sẽ chịu lãi chiết khấu tính trên kỳ hạn còn lại.
Thực tiễn tại Việt Nam
D/A ít được dùng hơn D/P tại Việt Nam do rủi ro cao. Doanh nghiệp xuất khẩu thường chỉ chấp nhận D/A khi có bảo hiểm tín dụng hoặc khi ngân hàng của người mua bảo lãnh aval hối phiếu. Lỗi hay gặp là chỉ thị nhờ thu không ghi rõ ngày đáo hạn được tính từ ngày nào, hoặc không yêu cầu ngân hàng thu hộ giữ hối phiếu đã chấp nhận và thông báo ngày đáo hạn. Người xuất khẩu cũng cần theo dõi khoản phải thu D/A để đáp ứng nghĩa vụ chuyển tiền thu xuất khẩu về nước.
Câu hỏi thường gặp
D/A có an toàn hơn Open Account không?
An toàn hơn một chút vì người bán có hối phiếu đã được người mua chấp nhận, là bằng chứng nợ rõ ràng và có thể chiết khấu. Nhưng về bản chất, người bán vẫn mất quyền kiểm soát hàng trước khi nhận tiền.
Bảo lãnh aval là gì?
Là việc một ngân hàng ký bảo lãnh trên hối phiếu, cam kết trả tiền nếu người bị ký phát không trả khi đến hạn. Hối phiếu có aval của ngân hàng uy tín dễ chiết khấu miễn truy đòi hơn.
Người mua có thể từ chối ký chấp nhận hối phiếu không?
Có. Khi đó ngân hàng không giao chứng từ và báo cho người bán, tương tự trường hợp từ chối trong D/P.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc ngân hàng cho từng giao dịch.
Cần tư vấn điều kiện giao hàng hoặc chứng từ cho lô hàng cụ thể?
Chuyên gia GLG rà soát hợp đồng, Incoterms và bộ chứng từ trước khi bạn ký với đối tác.