Thanh toán quốc tế
Phương thức ghi sổ (Open Account) trong thương mại quốc tế
Ghi sổ (Open Account, O/A) là phương thức người bán giao hàng và gửi chứng từ thẳng cho người mua, người mua thanh toán sau một kỳ hạn thỏa thuận. Đây là điều kiện thanh toán có lợi nhất cho người mua và rủi ro nhất cho người bán, thường được bảo vệ bằng bảo hiểm tín dụng, bao thanh toán hoặc SBLC.
- Rủi ro người xuất khẩu
- Mức rủi ro 5/5
- Rủi ro người nhập khẩu
- Mức rủi ro 1/5
- Chi phí
- ●○○○○
- Quy tắc áp dụng
- Không có quy tắc ICC điều chỉnh trực tiếp phương thức ghi sổ; quyền và nghĩa vụ dựa vào hợp đồng mua bán, luật áp dụng và, nếu có bao thanh toán, các quy tắc như GRIF của FCI.
Quy trình thực hiện
- Hai bên thỏa thuận hạn mức tín dụng và kỳ hạn thanh toán, ví dụ 30, 60 hoặc 90 ngày kể từ ngày vận đơn hoặc ngày hóa đơn.
- Người bán giao hàng theo điều kiện Incoterms® đã thỏa thuận.
- Người bán gửi hóa đơn và bộ chứng từ trực tiếp cho người mua hoặc qua forwarder, không qua ngân hàng.
- Người mua nhận hàng, thông quan và sử dụng hoặc bán hàng.
- Người bán ghi nợ trên sổ sách và theo dõi công nợ theo từng hóa đơn.
- Đến hạn, người mua chuyển tiền bằng T/T cho người bán.
- Người bán đối chiếu công nợ định kỳ; nếu quá hạn, áp dụng thủ tục nhắc nợ, đòi bồi thường bảo hiểm hoặc thu hồi nợ.
Các bên tham gia
- Người bán (Seller/Exporter): cấp tín dụng thương mại cho người mua.
- Người mua (Buyer/Importer): nhận hàng và trả tiền khi đến hạn.
- Ngân hàng của hai bên: chỉ thực hiện chuyển tiền, không tham gia kiểm soát chứng từ.
- Đơn vị bao thanh toán hoặc công ty bảo hiểm tín dụng (nếu có): mua khoản phải thu hoặc bảo hiểm rủi ro không thanh toán.
Người xuất khẩu
Ưu điểm
- Tăng sức cạnh tranh, dễ thắng đơn hàng với khách hàng lớn.
- Thủ tục đơn giản, chi phí ngân hàng thấp nhất.
- Có thể chiết khấu khoản phải thu qua bao thanh toán để có vốn sớm.
Hạn chế
- Chịu toàn bộ rủi ro người mua chậm trả hoặc không trả.
- Mất quyền kiểm soát hàng ngay khi giao.
- Vốn lưu động bị chiếm dụng trong suốt kỳ hạn tín dụng.
- Thu hồi nợ ở nước ngoài tốn kém và kéo dài.
Người nhập khẩu
Ưu điểm
- Nhận hàng và có thể bán trước khi phải trả tiền.
- Không phải ký quỹ hay dùng hạn mức tín dụng ngân hàng.
- Chi phí thấp, thủ tục nhanh.
Hạn chế
- Giá bán có thể cao hơn do người bán tính thêm chi phí vốn và rủi ro.
- Cần duy trì lịch sử thanh toán tốt để giữ hạn mức tín dụng.
Chi phí
Chi phí ngân hàng chỉ gồm phí chuyển tiền và báo có như T/T. Chi phí thực sự của O/A nằm ở chi phí vốn trong kỳ hạn tín dụng, phí bảo hiểm tín dụng (thường tính theo tỷ lệ trên doanh thu được bảo hiểm và phụ thuộc rủi ro người mua, quốc gia) hoặc phí và lãi bao thanh toán nếu người bán muốn nhận tiền sớm.
Thực tiễn tại Việt Nam
Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam thường chỉ chấp nhận O/A với khách hàng đã giao dịch nhiều năm hoặc các tập đoàn bán lẻ quốc tế. Một số ngân hàng tại Việt Nam cung cấp bao thanh toán xuất khẩu, giúp doanh nghiệp nhận trước phần lớn giá trị hóa đơn. Lưu ý về ngoại hối: khoản phải thu xuất khẩu vẫn phải được chuyển về tài khoản tại Việt Nam, nên cần theo dõi công nợ quá hạn để giải trình khi cần. Với hàng nhập khẩu theo O/A, doanh nghiệp xuất trình hợp đồng, hóa đơn và tờ khai cho ngân hàng khi chuyển tiền đến hạn.
Câu hỏi thường gặp
Open Account khác T/T trả sau ở điểm nào?
Trong thực tế hai cách gọi gần như giống nhau: hàng giao trước, tiền trả sau bằng chuyển khoản. Open Account nhấn mạnh việc người bán cấp hạn mức tín dụng và theo dõi công nợ liên tục cho nhiều lô hàng.
Làm thế nào để giảm rủi ro khi bán Open Account?
Thẩm định tín dụng người mua, đặt hạn mức theo khách hàng, mua bảo hiểm tín dụng xuất khẩu hoặc yêu cầu SBLC, và dùng bao thanh toán miễn truy đòi nếu có.
Có nên dùng sea waybill khi bán O/A?
Có thể, vì người bán đã chấp nhận giao hàng trước khi nhận tiền nên không cần vận đơn gốc để kiểm soát hàng. Sea waybill giúp người mua nhận hàng nhanh, tránh phí lưu container do chờ chứng từ.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc ngân hàng cho từng giao dịch.
Cần tư vấn điều kiện giao hàng hoặc chứng từ cho lô hàng cụ thể?
Chuyên gia GLG rà soát hợp đồng, Incoterms và bộ chứng từ trước khi bạn ký với đối tác.