FCA (Free Carrier) – Giao cho người chuyên chở theo Incoterms® 2020

Nên dùng khi

• Xuất khẩu hàng container, hàng không, đường bộ hoặc đa phương thức mà người mua thuê vận tải chính.
• Người mua chỉ định forwarder hoặc hãng tàu (hàng chỉ định).
• Người bán muốn chuyển rủi ro ngay khi giao hàng cho người chuyên chở thay vì chờ hàng lên tàu.
• Thay thế cho EXW khi người bán làm thủ tục xuất khẩu.

Không nên dùng khi

• Hàng rời được giao trực tiếp lên tàu tại cảng, khi FOB phù hợp hơn.
• Người bán muốn tự kiểm soát và thu lợi nhuận từ cước vận tải chính, khi CPT/CIP phù hợp hơn.
• Thanh toán bằng L/C yêu cầu vận đơn on board nhưng hợp đồng không có điều khoản chỉ thị người chuyên chở cấp vận đơn.

Sai lầm thường gặp

• Không ghi rõ nơi giao hàng cụ thể, khiến không xác định được bên nào bốc hoặc dỡ hàng.
• Nhầm rằng theo FCA tại cảng, người bán phải xếp hàng lên tàu như FOB.
• Không thỏa thuận ai trả phí THC tại cảng xuất khi giao tại bãi container.
• Dùng L/C yêu cầu vận đơn on board mà không bổ sung điều khoản vận đơn của Incoterms 2020 vào hợp đồng.

Thực tiễn tại Việt Nam

FCA đang được nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam chuyển sang sử dụng thay cho FOB với hàng container, ví dụ "FCA Cang Cat Lai" hoặc "FCA ICD Song Than". Khi nơi giao là kho của người bán, người bán chỉ cần bốc container lên xe kéo do forwarder của người mua điều đến, làm thủ tục hải quan xuất khẩu và cung cấp bộ chứng từ. Khi nơi giao là cảng hoặc ICD, người bán vận chuyển container đến bãi và hạ bãi; rủi ro chuyển sang người mua tại đây. Trên thực tế, phí THC đầu xuất và các phụ phí địa phương tại Việt Nam thường được hãng tàu hoặc forwarder thu từ người gửi hàng, nên hợp đồng nên ghi rõ bên nào chịu các khoản này. Với lô hàng thanh toán L/C, nên đưa điều khoản để người mua chỉ thị người chuyên chở cấp vận đơn on board cho người bán.

Ví dụ minh hoạ

Một doanh nghiệp may mặc tại Đồng Nai bán áo khoác cho nhà nhập khẩu Đức theo "FCA Kho Cong ty A, KCN Long Thanh, Dong Nai, Vietnam, Incoterms® 2020". Forwarder do người mua chỉ định đưa container 40HC đến kho, người bán đóng hàng, bốc container lên xe, làm thủ tục hải quan xuất khẩu. Rủi ro chuyển sang người mua ngay khi container đã được bốc lên xe. Người mua trả chi phí vận chuyển ra cảng Cát Lái, cước biển đến Hamburg, các khoản phí tại cảng đến và thuế nhập khẩu tại Đức.

Câu hỏi thường gặp

FCA và FOB khác nhau thế nào?

FOB chỉ dùng cho vận tải biển và rủi ro chuyển khi hàng đã lên tàu. FCA dùng cho mọi phương thức và rủi ro chuyển khi hàng được giao cho người chuyên chở tại nơi quy định, thường sớm hơn và đúng với thực tế giao container.

Theo FCA, ai bốc hàng?

Nếu giao tại cơ sở người bán, người bán bốc hàng lên phương tiện của người mua. Nếu giao tại nơi khác, người bán không phải dỡ hàng khỏi phương tiện của mình; người mua hoặc người chuyên chở dỡ hàng.

Người bán theo FCA có nhận được vận đơn on board không?

Có, nếu hợp đồng thỏa thuận như vậy. Incoterms 2020 cho phép người mua chỉ thị người chuyên chở cấp vận đơn đã xếp hàng cho người bán, với chi phí và rủi ro của người mua; người bán sau đó xuất trình vận đơn này cho người mua hoặc ngân hàng.

FCA có dùng được cho hàng không không?

Có. FCA sân bay Tân Sơn Nhất hoặc Nội Bài, kho hàng của đại lý hàng không, là cách dùng phổ biến cho hàng xuất khẩu bằng đường hàng không.

Incoterms® là nhãn hiệu đã đăng ký của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC). Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc ngân hàng cho từng giao dịch.